Mille e un Nuraghe - Festival della fiaba e dell’arte del raccontare
lunedì 10 settembre 2007.
IL FESTIVAL DELLA FIABA
o dell’arte del raccontare, IV edizione

Dal 13 al 16 settembre, a Perfugas (SS), in un paesaggio di colline incorniciato dai graniti della Gallura si svolgerà la quarta edizione del festival dedicato alla fiaba e al racconto popolare.
LABORATORI di percussioni, fotografia, giornalismo, oggetti in feltro e arte preistorica.
FIABE, IMMAGINI, SUONI, ANTROPOLOGIE
Domenica 16 settembre il MERCATO degli artigiani, dei sapori e dei narratori.
Tutte le info su: www.milleunnuraghe.it
ORGANIZZAZIONE:
Archivi del Sud
sito web: www.archividelsud.it
e-mail: archividelsud@tiscali.it
tel: 3479499119
con il contributo di
REGIONE AUTONOMA
DELLA SARDEGNA
COMUNE DI PERFUGAS
FONDAZIONE
BANCO DI SARDEGNA
TISCALI
LA CREAZIONE DELLA PAROLA
Secondo i Dogon del Mali
Tratto da: Geneviève Calame-Griaule, La parole du monde
(par Praline Gay-Para, Mercure de France, 1990)
Sa peraula est fraigada dae su corpus, intro su corpus dae sa tota sa persone.
Paris cun sa nadia est una de sas prus altas produssiones de s’umanidade. Duncas, sa peraula si fraigat initro su corpus.
Cumintzat totu cun unu protzessu intelletuale inintro su carveddu, su pessamentu, s’idea primarza de sa peraula.
Ma sa peraula pius propia, si fraiagat (est propiu s’espressione impreada dae sos Dogon) innanti de totu inintro, in sa bentre, est a narrer propiamente in sas intragnas.
Bator elementos cumponen sas peraulas e sunt sos bator elementos chi faghen s’universu sigundu s’idea chi s’agatat in totu su mundu: terra, abba, aera e fogu. Sunt sas materias primas de su corpus nostru, comente totu su chi esistit in sa criadu.
Issos sunt partidos in sos varios organos, e est inie chi sa peraula andat a los leare. Comente cando si dosan sos sabores cando si coghinat, sa peraula est fraigada cun doses divessas de custos elementos, comente in unu piatu in su cale bi ponimus pius o mancu sale e cundimentos.
Sas doses de custos elementos in sa peraula influit in sa natura de sa peraula e mudat s’efetu in cale l’iscultat.
Ateros ingredientes de importu, a parte sos bator elementos de base, intran in su fraigu de sa peraula. Unu de sos prus importantes est cussu chi sos Dogon craman ozu de samben: b’at una parte rassa in su samben, sigundu issos e custa sustatzia si misciat a sa peraula dendeli ammajiu e bellesa, e li dat unu caratere agradessidu. Sa bile est sa chi li dat amargura, ma la purificat. Bi podet aer finas su sale, sale de peraula, cun su matessi significu chi li damus in otzidente. Pro cantu riguardat su mele o su tucaru, issos faghen sa peraula durche e piagherosa, ma de custa bisonzat a difidare, ca bos illudet e bos faghet drommire.
Totu custos elementos faghen un’iscera de coghina. B’at analozias mannas fra sa peraula e su tzibu (alimentu), sos Dogon matessi imprean custa metafora.
Intro de sa bentre, unue si miscian sos elementos primarzos, b’at propiamente unu fraile, pro faeddare semper cun sa metafora de sos Dogon. S’elementu abba est netzessariu a sa peraula, li dat sa vida e no diat esister chena abba. Inintro su fidigu che una padedda subra su fogu, s’abba de sa peraula, benit iscaldida dae su coro chi est su fogu de su fraile. Cando buddit, issa diventat popore chi ispinta dae sos pumones, su fodde de su fraile, che pigat a s’isgrastolu e a sos organos de fonatzione. Arrivida a s’isgrastolu, sa peraula, custu popore chi cuntenit sa sustantzia de totu s’arréscionu, ma galu no s’intendet, diventat materia de sonu. In sa buca, giambat sa metafora e intrat in giogu su tessinzu. Sa buca nostra est unu telarzu, sa limba est s’ispola chi andat e torrat chene si frimmare. Sos dentes sunt su petene dae su cale passant sos filos de s’ordinzu. Est duncas in buca chi sa peraula benit tèssida. Est inoghe chi diventat tela de cotone chi leat sa fromma, su colore, su dissignu pro essire a fora de su corpus e andare peri su mundu. Si cumprendet, tando, proite pro sos Dogon sa peraula istofa cheret narrer est sa peraula. De su restu nois puru faeddamus de trama o filu de s’arrejonu.
Sa peraula in fromma de popore, ma como finas de sonu, est ispinta in fromma de elica chi ammentat s’ispirale de sa criassione sigundu sa cale onzi cosa est istada difusa in su mundu. Custa ispirale in movimentu est rapresentada cun una forma de zig zag, chi est una forma de decoratzione chi s’agatat finas in Egitu. Custu signu chi s’agatat in totu sos trastos, at unu valore simbolicu. Sa peraula, betada sigundu sa linea elicoidale, arrivit a chie iscultat. Pro chi bi siat sa peraula bi devet essere unu chi iscultat, bi devet aer arrejonamentu. Intrat in s’orija sua inue si cazat, torrat a diventare licuida, si ispaniat in su corpus de su chi iscultat e sigundu sos cumponentes provòcat in issu cumportamentos divescios. Una peraula chi cuntenit tropu fogu, pro assempru, est una peraula chi brujat, de airu, de chertu, duncas, su chi iscultat pro reatzione at a risponder in mala manera. Una peraula chi cuntenit tropa aera gallizat chene cussistentzia, su chi narat est chene importu. Cando si faeddat cun sa zente dae atesu, sas peraulas lean su bolu, sa zente cumprendet male, rispondet apena.
Pro sa peraula bi cheret a donzi modu s’abba, issa est sa vida sua. S’aera est s’alenu sou, su chi la suntenit, la giughet. Su fogu, mancari bi nde cherzat pagu, est essentziale, ca una peraula frita no cumbinchet , no at perunu efetu in chie l’iscultat. Sa terra est su sensu, su chi dat pesu a sa peraula. Totu custos elementos sunt, duncas, netzessarios a sa vida de sa peraula. Duncas sa peraula est fraigada intro sas intragnas, tessida in buca, poi giuta, conduida peri s’aera a su chi iscultat subra su cale issa produit un’efetu e chi torrat a imbiare una risposta, essende gai a s’incumintzu de s’arrejonamentu, est a narrer de sa vida sotziale.
(bortadu in sardu logudoresu dae Clara Farina)