MARX E ENGELS

Karl Marx
Trabballu Salariau e Capitali
presentau de Bissenti Vitello,
Edidoris Arriunius, cannaca Is Bideas,
Gennaxu 1975, Roma.

Tradusidura a cust’òmini mannu de sa cannoscèntzia mundiali, e deu piticu che pùlixi si ndi fatzu istrina, in sa dia chi si festant is norant’annus de s’arrivolutzioni suviètiga. E custa tramudada in annus e annus de arroris po is populatzionis de cusssus chìrrius de mundu. E labai sa bellesa de sa simprixidadi de is fuedhus chi cust’òmini imperat, tzùcuru, tela, duus arrialis po fai cumprèndiri a totu is cuntzetus chi nimancu is ecunumistas de intzaras no scienta e candu scienta dhu imbodhicant po no dhu fai a cumprèndiri sa genti. E intzaras torraus a lompi a issu, baxei e ligeus.

Pàgini 17, inghitzendi su lìbburu.
Custu arrogu chi sighit est stètiu scritu cumenti a una sighia de artìgulus in su giorronnali “Neue Rheinische Zeitung”, inghitzendi de su 04 Arbili de su 1849. A fundatzioni de issu nci funt is cunferèntzias chi Marx iat tentu in su 1847 a su “Sòtziu de is obreris tedescus de Bruxellas”. Sa bessida de s’artìgulu fut stètia truncada; sa sodigadura, chi s’agatat a s’acabbu de s’artìgulu pubrigau in su nùmuru 269, no iat tentu acabbu perunu poita fiant po sutzedi is acadessimentus, de sa marcia de is Russus in s’Ungaria, de is arribbellionis de Dresda, de Iserlohn, de Elberfeld, de su Palatinau e de su Baden, chi iant a lompi a fai citiri su giorronnali, in su 19 de Maju 1849. Su scritu a manu de sa sighia de custu artìgulu no est stètiu agatau in is paperis lassaus de Marx.

Pàginis 31/32
Emus a fai su possìbbili po spricai in sa manera prus simpri e populari, chentza de pentzai chi si cannoscant fintzas is cuntzetus prus ilementaris de s’ecunumia pulìtiga. Nosu boleus a si fai cumprèndiri de is obreris. Tantu de prus ca in sa Germània nci funt sa prus “curiosa” innioràntzia e carraxus de cuntzetus apitzus de is arrelatas ecunòmigas prus simpris, a cumentzai de is defendentis faci de sola de is cunditzionis de is dias de oi fintzas a is “sotzilistas miracolistas” e a is “gènius pulìtigus chi no funt cumprèndius” e de custus sa tanchedhedhada Germània est prus arrica de is mannus de sa pàtria.

Ma passeus a sa de primu chistioni: “Ita est su salàriu? Cumenti est determinau issu?”
Chi pregontaus a is obreris: “Cali est su tanti de su salàriu de bosatrus?” Issus iant arrespundi, s’unu: “Deu arrìciu un’arriali a sa dia de su meri de mei”, s’àteru: “Deu arrìciu duus arrialis, etc. Segundu is calidadis de trabballu chi faint issus, issus ant a nai is tantis de dinai difarentis chi arrìcint de is meris issoru, po tèssiri tres pramus de tela, o po fai sa cumpositzioni de su su fòlliu de prentai. Mancai sa diversidadi de is arrespustas issus ant cuncodrai apitzus a unu puntu: su salàriu est su tanti de dinai chi su meri pagat po unu tanti de tempus o po unu trabballu partìgulari.

Su capitalista còmpora duncas, a cantu parit, su trabballu issoru cun su dinai. Po su dinai issus dhi bendint su trabballu issoru. Ma custu est sceti cussu chi si bidit. Cussu chi issus in arrealidadi bendint a su capitalista po unu tanti de dinai, est sa fortza-trabballu. Su capitalista còmpora custa fortza-trabballu po una giorronnada, una cida, unu mesi etc. E apustis de dha èssiri comporada, issu dha imperat, po su tempus cuncodrau. Cun su matessi tanti de dinai chi su capitalista at comporau sa fortza-trabballu issoru, e tanti po amostu naraus duus arrialis, iat pòtziu comporai duus killus de tzùcuru o una determinada cantidadi de àtera mercantzia. Is duus arrialis spèndius po comporai e imperai sa fortza-tabballu po doxi oras, est su prètziu de su trabballu de doxi oras. Sa fortza-trabballu, duncas, est, una mercantzia ne prus e nimancu ca su tzùcuru. Su de primu si mesurat cun s’arrellògiu, su de duus cun s’arromana.