Paristorias de Miali

Sod dicios de s’istrìa/6

6. Melèdos

mercoledì 1 agosto 2007 di miali

6. Meledos

S’istrìa malu primalzu est andhada a sa ’e s’isrtìa magialzu e l’at nadu:
Sa contramaìa no at funtzionadu
E comente tiat esser?
Tiat esser chi fradile tou est ancora beccu e su beccu s’est fattu a istrìa e a padronu
Già est nuddha s’atropogliu!... Tandho cheret chi proe a ndhe fagher un’atera
at nadu s’istrìa magialzu.

Ch’est intradu a intro e at nadu a su selvente a li bruscare unu ruspu.
A prima cosa s’at fattu ettare su inu rugiu in sa brocca e at comintzadu a narrer sos verbos.

Su selvente at ogiadu sa colora e l’at nadu si l’agiuaiat a tenner unu ruspu.
E ite mi das in cambiu?
l’at preguntadu sa colora.
Ite tias cherrer?
Una calvonagia ’e inu
Tene su ruspu e ti dao su inu.

Tentu at su ruspu ma a su pabaru l’est fuidu.
Torramilu a tennere...
Tandho sas calvonagias sun duas
at nadu sa colora, e bi l’at torradu a tennere.
Ammentadi a m’attire su inu mih !

Cuddhu ch’at gittu su ruspu a su magialzu, chi che l’at postu intro sa brocca e sa contramaìa, e at leadu sa brocchitta ’e su inu.
A inue la ses gittendhe sa brocca?! .
l’at preguntadu su magialzu.
A dare su inu a sa colora...
Ello chi no as a dare su inu a sa colora!
Ma...at tentu su ruspu
sa colora si fit accultziada a li dare su inu.
Bae e bessi erettu!
l’at nadu su magialzu
chi no l’appo a dare a tie su inu meu!

E a su pabaru l’at nadu:
Tandho no l’ischis su diciu? "Chie dat binu a sa colora / ch’est dae conca in tottu fora!"

At finidu ’e fagher sa contramaìa noa e at nadu a s’istria malu primalzu a si la gigher.
Ma a chie la devo dare? A s’istrìa o a su beccu ?
Tue dala a fradile meu, su beccu chi s’arranget!

S’anna ’e muru est torrada a su cubone.
A como ti ch’at dadu?
l’at nadu su beccu-istrìa.
Fia asipettendhe a mi ndh’attire sa puddhighina...
E chie ti ndhe la deviat battire, sa puddhighina?
Su groddhe...

Narat su diciu: Si no connosches su groddhe in careta // e lu lassas intrare in sa chirina // ti giogat e t ifrigat a sa lestra // e ti si furat anzone e puddhighina...
E comente sighit?
at preguntadu su tostoine

In cussa s’est accultziadu s’istrìa malu primalzu:
Fradile tou m’at nadu a ti dare custa
l’at nadu mustrendheli sa contramaìa.
Su tostoine s’accultziat e iscoveccat sa teva. Ndh’essit su ruspu e che brincat in bucca a su beccu.

E su beccu tott’in una torrat s’istrìa chi fit.
Ch’intrat a su cubone, si buffat unu ticcu ’e inu e narat a su beccu ancora paradu ’e istrìa:
Como chi so torradu padronu eo, tue, si cheres torrare beccu chilcadi rimediu...Si no resta comente ses! E però brincamiche a fora!
Cuddhu s’accostiat a s’intrada e s’ainu che lu crabiolat a fora.

S’anna ’e muru si ch’est torrada a cara in terra a sa domitta ’e Ziromine. E at dadu sa notiscia:
S’istrìa est torrada a istrìa
E su beccu?
at preguntadu su sonadore.
Imboladu fora
Ma...e tue no bi ses pius a teraccu?
A primu m’at nadu chi devo imparare su diciu...
Cale diciu?
A connoscher su groddhe in careta...
E comente tiat esser su groddhe in careta?...
Su chi ti furat anzone e puddhighina...

In cussu approdat su beccu ancora paradu a istrìa.
Mi si podias bruscare calchi rimediu...
preguntata a su sonadore.
A ite?
A torrare a beccu
Pregunta a s’istrìa magialzu...
M’at già nadu a m’arrangiare

Su colvu si ndh’est appenadu et est andhadu a ndh’arregionare cun sa Jana ilde.
Mi no siet chi agattes calchi maìa pro torrare a beccu...
E proite ti cheres beccu ?!
l’at preguntadu sa jana.
No est pro a mie no...pro su beccu...
E no est già beccu?!
Ma s’est paradu a istrìa...
E chie l’at paradu a istrìa?
Su magialzu mannu
E tandho est maìa chi podet iscontzare isse solu. Già b’andho eo a l’arregionare.

Su beccu ancora istrìa s’est avviadu isconsoladu, cun su grodhhe e s’untulzu fattu fattu.
No bi torres a beccu...mi chi toccat de tentare sa roba poi
li fit nendhe s’untulzu

Acco’ a Peppigheddhu:
Già b’arregionat sa jana cun su magialzu mannu...
No bi torres a beccu, pone mente a mie
fit insistendhe s’untulzu.
Ch’an dadu a su cubone de compai Furiku chi si la fit arrregionendhe cun Chicchinu su polcrabu.
Ite ndhe nades bois compa’: ite est mezus a restare istrìa o a torrare a beccu?
...E ita ndhi sciu deu!
at nadu compare Furiku.

E cuddhu at comintzadu a si la cantare: _ Beccu o istrìa; istrìa o beccu...Boh! Acco’ su magialzu mannu:
Tandho ite cheres? restare istrìa o torrare a beccu?
No isco pius a cal’ala mi dare
l’at nadu su beccu fattu a istrìa.
Tandho candho as a cherrer torrare beccu beni a mi chilcare
l’at nadu su magialzu e si ch’est andhadu.

E cuddhu cantendhesila:
Istrìa o beccu; beccu o istrìa? Boh!

In su cubone mastru Tilippu est torrendhe a dare sabiesa a su dischente.
Aisculta ene su diciu e appuntadìlu...

Alveschèndhe s’istria si cheret beccu
intrendhe sole si cheret torra istrìa
fena chi no li passat sa mania
de si istare a meledos e rebècchinu

E ite cheret narrer rebècchinu ?
preguntat su tostoine.
Ponemi una calvonagia ’e inu chi già ti lu naro.

Li ponet sa calvonagia e mastru Tilippu si la buffat. Rebècchinu est unu chi no si lassat nè torchere né accumassare... cumpresu l’as ?

Su tostoine puru at leadu gustu a su inu.
Est chie no cheret mai intendher sa rejòne... si narat puru aperradu, perrònchinu o redossu...
No ti coghes ma però! lassabi nessi s’ossu...

Glossario

Meledos: ripensamenti, pentimenti o anche rimorsi;

malu primalzu : cugino di terzo grado;

atropogliu: imbroglio, inghippo;

selvente: servente, assistente;

sos verbos: le parole magiche;

calvonagia: bicchiere da un quarto di litro;

Chie dat binu a sa colora / ch’est dae conca in tottu fora!: Chi dà il vino alla biscia è fuori di testa

a como ti ch’at dadu: adesso arrivi?!;

Si no connosches su groddhe in careta: Se non sai riconoscere la volpe con la cuffia

e lu lassas intrare in sa chirina e lo fai entrar nel recinto

ti giogat e ti frigat a sa lestra: ti gioca e ti frega in men che non si dica

e ti si furat anzone e puddhighina... e ti porta via l’agnello e la gallina

crabiolat : scalcia;

a cara in terra: con la faccia in terra;

s’accostiat : si avvicina;

imboladu fora: buttato fuori;

si ndh’est appenadu: ha avuto pietà;

paradu: ridotto, bardato, trasformato;

no isco pius a cal’ala mi dare: non so più dove andare;

Alveschèndhe s’istria si cheret beccu: Quando fa l’alba la strige vuol essere becco

intrendhe sole si cheret torra istrìa: al tramonto vuole essere di nuovo strige, fena chi no li passat sa mania: finché non gli passa la mania

de si istare a meledos e rebècchinu: di star lì a pentirsi o a intestardirsi

no si lassat nè torchere né accumassare: non si lascia né torcere né impastare;

aperradu, perrònchinu o redossu: tutti sinonimi di testardo, cocciuto, testadura

no ti coghes …lassabi nessi s’ossu: non ubriacarti, lasciaci almeno il fondo.

http:www.mialilogudoresu.eu/liberos.htm

© 2006 manuelfurru & co www.mialilogudoresu.it; www.manuelfurru.eu Da Miali Logudor4esu, Paristorias III edizione ebook: manuelfurru & co Video SWF in www.mialilogudoresu.it/personaggi.htm

Testi e animazioni in http://www.miali.logudoresu.name/Dicios/Dicios.htm