Miali Logudoresu
Sos dicios de s’istrìa
4. Contramaìa
S’istrìa torrad’a beccu neit a su tostoìne:
Bae e andha a sa ’e Pitzente fradile (s’istrìa magialzu), gìgheli sas paneddhas e nàrali a ti fagher una contramaìa.
Su tostoìne carrigheit s’ainu e tuccheit a su monte pro bruscare s’istria magialzu. Atraesseit tancas, buscos e rocazos, a candho intendheit una oghe:
E chie b’at ?
M’at mandhadu fradile ostru...
E ite bi gighes in sa beltula?
Paneddhas e binu nieddhu...
E tandho avansia
E che l’at gittu a sa domo inue faghiat sas maìas.
Lassa s’ainu fora e minteche sas paneddhas...Ponelas incùe. E ite cheret cussu rembambidu?
A li fagher una contramaìa...
Pro s’ite?
Su magialzu mannu l’at torradu a beccu...
E su beccu?
A istrìa
Pro ndhe ogare sa maìa
cheret piena sa labìa:
pidiàghe e ruspu attatu
binu rugiu e pilu ’e atu...
E però b’at una cosa: si torro a isse a istrìa su beccu restat su ch’est
Beccu ?....
No, istrìa
In cussa fit intradu su selvente, su pabaru ballerinu.
Pone a arrustire sas paneddhas, pestantu...
E cuddhu at postu sas paneddhas in su fogu.
Ma no istes sempre a su balla balla, chi mi dat impizu !
E cuddhu s’est paradu frimmu.
Poi at leadu una brocca e at comintzadu a narrere:
Fiore biaittu e foza rugia / unu ratu de elva lua / Poi bi cheret unu tzou / e de colora ticcu ’e brou...
Bae e battimindhe una colora - at cumandhadu su selvente.
Cuddhu ch’est vessidu e at s’est devidu frangher dae s’ainu pro no si fagher leare a crabioladas. A candho ndh’essit sa colora.
Ajò chi ti cheret mastru Pitzente - at nadu su pabaru.
E proite? - at preguntadu sa colora.
Ca devet fagher una contramaìa
E cuddha at postu fattu.
S’istrìa magialzu ch’at postu sa paneddha mesu arrustida in sa brocca, umpare a fiores e a fozas e ateros impriastos chi fin giù fumendhe.
Sa colora est aispettendhe - at nadu su pabaru.
Ponechela a buddhire
E cuddhu at postu sa colora a buddhire.
Poi s’istrìa l’at nadu:
Battimindhe su inu rugiu, como
Cuddhu est andhadu a ndhe ogare sa brocchitta.
Bettamilu pianu pianu...sa manu chi ti si sicchet - ca cuddhu fit unu pagu a trèmula.
Boooh! su bobbòi chi ti si piget !
At morigadu ene sa mistura.
Como attimindhe sa colora...
Cuddhu at leadu sa colora pro sa coa e bi ndhe l’at battìda.
Tzaccachèla a intro sa brocca
E cuddhu, comente at pòttidu, che l’at tzaccada.
S’istrìa ta dadu cosa ’e colpos de frunza:
Piena ene sa labìa / èssi èssi sa maìa !
Poi at nadu:
Bogandhe sa colora e frundhichèla.
E cuddhu ndhe l’at bogada e che l’at frundhida.
Sa colora s’est avviada a sa tana. S’ainu chi l’at bida malecontza l’at preguntadu:
E ite t’an fattu?
A primu m’an buddhidu - at nadu sa colora - poi mi ch’an tzaccadu in una teva
Bidu chi ti che l’as iscampada bae e andha in bon’ora - l’at nadu s’ainu.
Passadu pagu tempus s’istrìa magialzu at nadu a su tostoìne:
Sa maìa est pronta. Bae e gighebìla a Tilippu fradile
Su tostoìne at torradu a garrigare s’ainu et est tuccadu.
Mancu arrividu a su cubone e s’istria fatt’a beccu li preguntat si l’aiat battidu sa contramaìa.
Eya
Pro a mie puru ? - preguntat su beccu fatt’a istrìa.
No pro a tie no. E t’at a toccare de restare istrìa.
Su beccu fatt’a istrìa b’est restadu male e s’at abbaidadu s’ateru buffendhe sa contramaìa dae sa giuneddha.
Poi ’e tantu s’istrìa-beccu at preguntadu:
Ma...ancora beccu so ?
A su chi paret... - l’at nadu su tostoìne.
Tandho su beccu-istrìa s’est vettadu a s’intrugliu e in pagas sulzìdas est torradu a beccu.
E como sun duos, sos beccos ! - at nadu su tostoìne.
Peppigheddhu fit approdadu tandho tandho a avilguare e subitu est tuccadu a dare sas novas a sos cumpanzos.
Ancora che fin in sa domo ’e Ziromine.
It’est una it’est una...su beccu est torradu a beccu !
E s’istrìa ?
Beccu fit e beccu restat...
Che sun intrados a sa domo e Peppighedhhu at dadu sa notiscia a su sonadore.
Mastru Pitzente devet aer imbagliadu sa contramaìa - nachi
Ateru ndh’arrusto ’e piberone? - at nadu Ziromine sempre prontu a cumprire.
Lassadìlu a cras - l’at nadu Peppe, pro chi no s’offendheret –
Ma tandho s’istrìa restat beccu pro sempre? - at preguntadu a su sonadore ’e sulittu.
A mancu chi su magialzu mannu no bi penset... - at nadu su sonadore.
Su groddhe accultzu a sa gianna at bidu su puddhu bicculendhe.
Su puddhu est torradu - at nadu a s’iscugia a s’untulzu.
E bessidos che sunu in boza ’e lu tenner. Acco’ s’anna ’e muru chi devet aer seradu sa raglia ’e su puddhu.
Comintzan a li currer fattu, su colvu puru.
A candho su magialzu ndhe falat dae s’alvure e fattu fattu su dischente.
Custu est puddhu chi fit alveghe e alveghe at a torrare - narat su magialzu e in duos colpos de frunza lu torrat a alvèghe.
Fiaghendhe s’anna ’e muru ancora fit in s’isperu ch’esseret puddhu.
Ma...a s’istrìa puru, tandho, l’as a torrare a su chi fit ?
Si podet dare - atrogat su magialzu.
E candho ?
Candho at a benner su tempus sou.
E si ch’est torradu subra a s’alvure.
Torrados che sun a francas nudas a sa domo ’e Ziromine.
Su magialzu at nadu chi bi cheret su tempus sou...
Pro s’ite? - at preguntadu su sonadore
A torrare su beccu a istrìa
Est a bider cale ’e sos duos... - at nadu su sonadore - Como si podet dare: unu, chi torret ambos duos beccos a istrìas...duos, chi unu lu torrat a istrìa e s’ateru restat beccu...O puru...tres, s’istrìa torrad’a beccu torrat istrìa...e battor, su beccu chi tia cherrer torrare a istrìa restat beccu...
Peppigheddhu aiat pèldidu su contu. E Ziromine at postu unu piberone grogu a cogher pro s’anna ’e muru chi fit crebàda ’e su fàdigu.
Ayah! - fit nendhe unu beccu a s’ateru - ite bellu chi ses fatt’a beccu!
Su bellu ses tue ! - li narat s’ateru - chi beccu fis e beccu ses !
Comente chi apperet seradu cosa, su colvu est cultu a bider su magialzu in s’opera.
Cuddhu primu s’est accultziadu a s’ainu nendheli a s’istare chietu e travadu l’at torra a kispè.
Poi s’est accultziadu a sos duos beccos e comintzadu at a colpos de frunza. Su beccu chi fit beccu l’at torradu a istrìa.
A mie est chi devias torrare a istrìa, tontorrone ! - l’at nadu su beccu chi fit istrìa.
E tandho, bidu chi so tontorrone, como isse restat istrìa e tue restas beccu - at nadu su magialzu e si ch’est andhadu in totta presse.
Intesu as ? - l’at nadu su beccu fatt’a istrìa - como so eo su padronu e tue su teraccu!
E sighida bi l’an a cuntierrare.
Glossario
fradile: cugino: contramaìa: contro-magia;
rocazos: terreni scoscesi, rocciosi
beltula: bisaccia; avansia: vieni avanti:
labìa: paiolo; selvente: assistente;
ruspu attatu: rospo satollo;
pidiàghe: pavoncella;
pestantu: nel frattempo: impizu : fastidio;
s’est paradu frimmu: è rimasto immobile;
fiore biaittu: fiore azzurrino;
foza rugia: foglia rossa;
ticcu ’e brou de colora: un po’d i brodo di biscia;
tzou: chiodo;
ratu de elva lua: cespo di euforbiacea;
frangher : scansarsi;
leare a crabioladas: prendere a calci;
at postu fattu: è andata dietro;
sa manu chi ti si sicchet: ti si secchi la mano;
a trèmula: a tremarella;
chi ti si piget su bobbòi: ti porti via lo spauracchio, il bau-bau;
tzaccachèla: ficcala dentro;
morigare sa mistura: rigirare l’intruglio;
frundhichèla: buttala via;
teva: recipiente di terracotta;
malecontza: malconcia;
a su chi paret : a quanto sembra;
sulzìdas : risucchi;
avilguare: dare uno sguardo;
sas novas: le novità;
It’est una it’est una: indovina un po’ (è la formula degli indovinelli)
cumprire: trattare bene gli ospiti;
lassadìlu a cras: lascialo a domani;
acco’: quand’ecco;
bicculendhe: becchettando;
a s’iscugia: a voce bassa, di nascosto;
fattu fattu: subito dietro;
fiaghendhe: ustando;
ancora fit in s’isperu : ancora sperava;
a francas nudas: a mani nude;
atrogat : confida, rivela;
grogu : giallo;
crebàda ’e su fàdigu: provata dall’nedia;
tontorrone : tonto;
in totta presse: di fretta;
teraccu: servo;
sighida bi l’an a cuntierrare: hanno continuato a litigare, bisticciare.
> http:www.mialilogudoresu.eu/liberos.htm
da Miali Logudoresu, Paristorias vol. III Ebook e Video SWF: manuelfurru & co edizioni copyright www.manuelfurru.eu www.mialilogudoresu.eu
Testi e animazioni in http;//www.miali.logudoresu.name/Dicios/Dicios.htm
miali
Articoli di questo autore
- Disfide, feticci, antichi detti - di Mimmo Bua
- Dialettica e allegoria del potere - di Mimmo Bua
- Austu in poesia - Agosto in poesia - di Miali Logudoresu
- Mimmo Bua - Uomini & Lupi
- Miali Logudoresu - Fioriduras
- I SENTIERI DI SONKOSI
- Migranti d’oltreoceano
- L’Arca del Tempo
- Mimmo Bua - Kurdistan e Sardistan, incontri virtuali
- Mimmo Bua - I comici e la politica
- Miali Logudoresu - Cronache di mondi virtuali
- MIMMO BUA - Progetto Asuni, avanti tutta!
- Sos dicios de s’istrìa/7
- Sod dicios de s’istrìa/6
- Sos dicios de s’istrìa/5
- [...]