Sos dicios de s’istrìa/5
domenica 29 luglio 2007 di miali
Miali Logudoresu
Sos dicios de s’istrìa
5. Lambrìdos
S’istrìa torrada a beccu ancora si sentiat padronu e si che fit aggroddhadu in su cubone.
Su beccu torradu a istrìa tandho l’at nadu:
No est a istare incue aggroddhadu in su fogu ! Bae e andha a fora a tentare sa roba !
B’at de pazare e de fagher su regottu, - l’at nadu s’istrìa-beccu - e tue no ischis mancu in su mundhu chi ses !
Ponetichèl’in conca chi como so eo su padronu e tue ses su teraccu ! Prestu a fora !
E s’istrìa-beccu si ch’est devidu essire a fora.
Deus t’abbaidet dae su poveru mezoradu... - at nadu a s’ainu ancora travadu - Pro no esser beccu mezus ainu!
Bastu chi no lu traven a kispè ! - at nadu s’ainu.
Ma..tue no ti drommis? - at pregunmtadu su tostoìne a su beccu fattu a istrìa.
Sas istrìas no drommin a de notte
Ma tue de s’istrìa gighes solu sa chìza...de fattura ses beccu...
E dicios a ndh’ischis a su nèssi ? - at preguntadu poi su tostoìne.
Già ndh’ischìa meda...ma no mi ndh’ammento mancunu
Comente at fattu die su tostoìne ch’est vessidu a fora.
Si mi dhe ogas sa trobea - l’at nadu s’ainu - ti gitto a fagher una caddhittada
E a inue che damus?
A inue cheres
E bogadu ndhe l’at sa travadura. S’istrìa fatt’a beccu si lis est accultziadu e lis at nadu:
Sa roba cheret munta, su latte cheret pazadu...Bazi e andhade a bruscare unu bonu teraccu pastore.
E tuccados sunu s’ainu e su tostoine a caddhu. Arrivin a sa domitta ’e Ziromine e ndh’essit su colvu.
A inue che dades ?
S’istrìa non at madhadu a chilcare unu teraccu pastore...
Intrade chi ndh’arregionamus cun su sonadore
Sun chilchendhe unu teraccu pastore... - at nadu su colvu.
E pro chie ? - at preguntadu su sonadore.
Pro s’istrìa - l’at nadu su tostoìne.
Ma...s’istrìa-beccu o su beccu-istrìa?
Su chi fit istrìa e como est beccu - l’at ispiegadu su tostoìne.
S’anna ’e muru già tiat poder andhare ene...si la finit de ilgiogatzare cun cuss’impriastu.
S’anna ’e muru gighiat in francas una macchineddha e la fit fattendhe girare.
Su tostoìne si l’at abbaidada:
Ma...b’at de mulgher, de padzare, de fagher su casu e su regottu...
A ti las sentis a mulghere? - at preguntadu su sonadore a s’anna ’e muru.
E già lu creo! - at nadu s’anna ’e muru.
E regottu fagher ndh’ischis?
E già lu creo ! - torrat cuddha.
E casu a ndhe faghes?
E già lu creo !
Tandho a bi enis? - l’at preguntadu su tostoìne.
E già lu creo!
E tuccados sunu, su tostoìne e s’anna ’e muru a caddh’a s’ainu e su colvu fattu.
Arrivin a su cubone. S’istrìa torrad’a beccu fit contivizendhe un anzoneddhu.
Custu tiat esser su teraccu? - at nadu comente at bidu s’anna ’e muru.
No ndh’amus bruscadu mezus - l’at nadu su tostoìne.
E tandho ponimul’a sa proa
S’anna ’e muru faghet assentare sas alveghes, leat una mulghigiòla e si ponet a mulgher.
Già paret ch’ischet mulghere - at nadu s’istrìa-beccu.
Poi ch’at missu su latte a su cubone, l’at bettadu in su pagiòlu, at acchiccadu su fogu e ndh’at bogadu a sa lestra una fromma ’e regottu.
Su beccu istrìa s’est accultziadu e at nadu:
Ma...su regottu puru ischis fagher?
Emmo chi so che a tie, fattu e lassadu! - l’at nadu s’anna ’e muru - Poi at nadu a su colvu:
Peppighè, no l’assazas su regottu?
Su colvu l’at assazadu.
Bonu ! accibroglia!
L’at assazadu su tostoìne e at bidu chi fit bonu.
E tue no l’assazas ? - at preguntadu s’anna ’e muru a s’istrìa-beccu.
No mi piaghet a mie, né regottu e né casu
E ite ti piaghet tandho?
Elva rassa e aldu pinzone...
Nasu! - at nadu s’anna ’e muru.
Nasu! - an torradu sos ateros.
Su regottu faghet bene / a su figadu e s’ispiene - at intonadu a muttettu s’anna ’e muru.
Ch’essit dae su cubone e su beccu istrìa at preguntadu:
Fattu l’at su regottu?
Fattu e madhigadu puru - l’at cunfilmadu su tostoine.
Ebbe’... - at pregunmtadu su colvu a s’ainu - e cun su padronu nou bene t’agattas?
A primu pudiat - at nadu s’ainu - come né pudit e né fiagat
S’anna ’e muru at finidu ’e mulgher, ch’at missu su latte e in battor e battor otto ndh’at bogadu una pezza ’e casu friscu.
Ma...fena casu ischis fagher? - l’at preguntadu s’istrìa beccu
Emmo chi so che a tie, chi né pudis e né fiagas. L’ischit fena s’ainu.
Assaza custu casu Peppighé - at nadu a su colvu - ti ndh’as a ponner in donzi franca!
Su colvu l’at appretziadu
Custu già no paret chi ponzat a cagareddha...
Su tostoìne si l’at gustadu.
Custu est casu de gustare chena pasu! - at nadu s’anna ’e muru.
E candho su beccu istrìa l’at preguntadu si s’anna ’e muru aiat fattu su casu l’at nadu chi già l’aiat fattu e bell’e mandhigadu puru.
Poi s’anna ’e muru est andhada a chirriare sas saccagias.
E ite ndhe naras de su teraccu nou ? - at preguntadu Peppigheddhu.
Narat su diciu:
Si as intoppiàdu in lambridos e bentrones //
no li lesses colare sa misura...
E comente sighit? - at preguntadu su tostoine.
Si deves ponner pinzos a cumone // tanca sa gianna e accontza sa chisura // B’at bentu chi ti paret bentitzòlu // e si che gighet àidu e cobeltùra..
S’anna ’e muru fit chirriendhe sas saccagias.
Mih no bo ch’istegedes troppu, no siet chi bo’ si pigene - lis fit nendhe, a candho approdan su grodhhe cun s’untulzu.
E ite che faghet inoghe s’anna ’e muru? - s’an preguntadu a s’iscugia.
S’det chi Ziromine at finidu su piberone - at nadu s’untulzu.
E ite che faghes in custos giassos? - an pregunmtadu ambos a s’anna ’e muru.
So teracchendhe pro s’istrìa...
E ite t’at postu, a tentare sas saccagias?
A mulgher...a pazare...e fena a fagher casu e regottu
Mih si daias un anzone a su groddhe a lu currere
A lu currere ?....
In cambiu ti ndh’attit una puddhighina!
Una puddhighina?! Ei dà...attidemindhèla!
S’anzone ’e currer est pro tenner sa puddhighina
Mi abbà’... - narat su groddhe, si leat un anzone e cumintzat a lu currere.
Bidu as comente si curret s’anzone?
S’anna ’e muru si l’at abbaidadu ispantada.
Ma...sa puddhighina no mi l’as battida...
Como andho e ti ndhe l’atto - at nadu su groddhe et est isparidu.
Ma aberu mi l’attit sa puddhighina? - at preguntadu s’anna ’e muru a s’untulzu.
E già lu creo chi ti ndhe l’attit! - at promissu cuddhu.
Ma intradu sole ancora su groddhe fit a torrare.
Est già iscurighendhe - at nadu s’anna ’e muru - e ancora no mi ndhe l’at battida...
Como andho a lu chilcare e ti ndhe l’atto eo - l’at torradu a promitter s’untulzu e s’est bessidu erettu isse puru.
Arrividu a sa domitta ’e Ziromine b’at seradu pisinzu et est intradu.
S’amigu tou ndh’at carradu un anzone - l’at nadu su sonadore - nachi bo’ l’at dadu s’anna ’e muru...
Eya - at cunfilmadu Zubanne untulzu - già bi fia eo puru...
E dada bi l’azis sa puddhighina?
Cras, comente faghet die, bi che la gighimus...
E tandho mandhigadebos s’anzone... - at nadu su sonadore.
Su colvu at nadu a s’ainu
Ma...ancora a torrare est s’anna ’e muru?
At a esser tentendhe sos anzones...
Tandho est chi su beccu-istrìa at nadu:
Su diciu narat puru:
Tuppone fràzigu guastat mustatzolu //
e in pagu tempus lu parat a fungàna...
E comente sighit ? - at preguntadu su tostoine.
S’omine abistu dat paga cunfidenscia //
pro cantu lena siet sa filunzana... //
e nèdida mantenet sa cuscienscia //
si a isperiare iscanzat sa ventana //
Cumpresu ene l’as su diciu?
No tottu...
In cussa su colvu at seradu s’arrastu e in duos colpos de alas ch’at postu su biccu subra a sos lambridos.
E bene nar’eo chi fit de anzone s’arrastu chi appo seradu!
No l’assazas Zirò ? - at nadu su groddhe
No... - at nadu cuddhu - mi so coghendhe su piberone...
Glossario
tentare sa roba : far la guardia alle pecore o agli armenti;
aggroddhadu : riparato, rintanato;
no ischis mancu in su mundhu chi ses : non sai neppure in che mondo sei;
no lu traven a kispè : non lo impastoino a zampe incrociate;
chìza: aspetto, figura;
a su nèssi : almeno, perlomeno;
trobea: pastoia di corda o sarmenti che si pone alle zampe anteriori dell’animale;
caddhittada: cavalcata;
a inue che damus: dove andiamo;
travatura: impastoiamento;
tuccados: partiti, andati;
E già lu creo! : credo bene, sicuro!;
contivizendhe, ger. Da contivizare: tener da conto, prendersi cura:
ndh’amus bruscadu mezus: non abbiamo trovato di meglio;
ponimul’a sa proa: mettiamolo alla prova;
fattu e lassadu: fatto e lasciato, incompiuto;
accibroglia: accidenti;
aldu pinzone: varietà di cardo medicinale;
Nasu! : naso! Semplificazione per nasu in culu mi pone: mettimi il naso in culo, espressione usata per ribadire la rima in –one;
ispiene: milza;
Fattu e madhigadu puru: fatto e mangiato;
né pudit e né fiagat: non puzza né odora:
ti ndh’as a ponner in donzi franca: te ne metterai in ogni dito (o artiglio);
chena pasu: senza sosta, senza riposo;
chirriare sas saccagias: raccogliere le agnelle;
Si as intoppiàdu in lambridos e bentrones Se incontri ghiottoni o ventroni
no li lesses colare sa misura...: non lasciare che passino la misura
Si deves ponner pinzos a cumone: Se hai da mettere roba in comune
tanca sa gianna e accontza sa chisura: chiudi la porta e aggiusta il recinto
B’at bentu chi ti paret bentitzòlu: C’è vento che sembra venticello
e si che gighet àidu e cobeltùra..:e ti porta via il cancello ed il tetto
no bo ch’istegedes: non allontanatevi;
no siet chi bo’ si pigene: si sa mai che vi rubino;
approdan: arrivano;
giassos: appezzamenti di terreno;
teracchendhe: servendo;
puddhighina: gallinella;
ispantada: meravigliata, stupita;
pisinzu: rumore, bormottìo, mormorio;
carradu: portato;
cras: domani; già bi fia eo puru: c’ero anch’io;
arrastu: sentore, odore;
seradu: sentito, avvertito;
Tuppone fràzigu guastat mustatzolu: Il tappo fradicio rovina il vino nuovo
e in pagu tempus lu parat a fungàna...: e in poco tempo lo riduce a feccia
S’omine abistu dat paga cunfidensscia L’uomo accorto da poca confidenza
pro cantu lena siet sa filunzana...: per quanto lieve sia la filastrocca
e nèdida mantenet sa cuscienscia: e conserva chiara la coscienza
si a isperiare iscanzat sa ventana: se apre la finestra per sogguardare
> http://www.mialilogudoresu.eu/liberos.htm
da Miali Logudoresu, Paristorias, vol.III Video SWF: maulefurruy & co edizioni copyright www.manulefurru.eu www.mialilogudoresu.eu
Testi e animazioni in http://www.miali.logudoresu.name/Dicios/Dicios.htm
miali
Articoli di questo autore
- Disfide, feticci, antichi detti - di Mimmo Bua
- Dialettica e allegoria del potere - di Mimmo Bua
- Austu in poesia - Agosto in poesia - di Miali Logudoresu
- Mimmo Bua - Uomini & Lupi
- Miali Logudoresu - Fioriduras
- I SENTIERI DI SONKOSI
- Migranti d’oltreoceano
- L’Arca del Tempo
- Mimmo Bua - Kurdistan e Sardistan, incontri virtuali
- Mimmo Bua - I comici e la politica
- Miali Logudoresu - Cronache di mondi virtuali
- MIMMO BUA - Progetto Asuni, avanti tutta!
- Sos dicios de s’istrìa/7
- Sod dicios de s’istrìa/6
- Sos dicios de s’istrìa/4
- [...]