Su femininu in s’istòria de sa crésia.2
lunedì 23 luglio 2007 di Francu de Fabiis
Tradusidura liada de s’arrumanzu de Umbertu Eco
“IL NOME DELLA ROSA”
Editzionis, Is mannus, po busciacas Bompiani,
sa de XV prentada, Milanu 1986. pàginis 254/256.
Sa de tres dia
A SU NOTI
Innui Adso spantau meda si cufessat cun Illemu e arremonant apitzus de sa funtzioni de sa fémina a intru de su disìnniu de sa criatzioni, apustis perou scuberrit su corpus de un’òmini mortu.
Mi ndi scidu ca calancunu mi sciundiat sa cara. Fut para Illemu, chi teniat unu lantiolu, e m’iat postu una cosa asuta de su cùcuru.
“It’est sutzédiu, Adso?” m’iat pregontau “ca ses arreu a su noti a furai frisciuras in coxina?”
In pagus fuedhus, Illemu si ndi fut scidau, m’iat circau no sciu prus po cali arrexoni, no agatendimia iat suspetau chi fessi andau in sa libriutega a fai calancuna brafanteria. Acostiendisia a s’Edifìtziu de sa parti de sa coxina, iat bistu un’umbra chi bessiat de sa jenna a sa parti de s’ortu (fut sa picioca ca si fut fuendi, forsis poita iat inténdiu ca calancunu fut benendi). Iat circau de cumprendi chini fessit e de dha sighiri, ma issa (o mellus cussa chi po issu fut un’umbra) si fut stesiada ogus a sa murialla manna e apustis fut scumparta.
Intzaras Illemu -apustis de una compudada arreu in gudheni- fut brintau in coxina e innia m’iat agatau dismagiau.
Candu dh’emu acinnau, ancora tremi-tremi, a cudh’imbodhicàmini cun su coru, achichiendidhi apitzus de unu delitu nou, si fut postu a arriri a scracàllius: “Adso, ma cali òmini iat pòtziu tenni unu coru aici mannu meda? Est unu coru de boi, o de baca, ant bociu un’arresi custu mengianu! Prusapestu, poita est in is manu tuas?”
A cussu puntu, strecau de sa bregùngia, e stronau de sa timoria manna, mi seu sciopau in d-unu prantu mannu e dh’apu pediu de mi cunfessai. Issu mi dh’iat fata, e deu dh’emu contau totu cussu chi fut sutzédiu chene de dhi acuai nudha.
Para Illelmu m’iat ascurtau a sa séria, ma cun d-unu arrastu de indulgéntzia. Candu emu acabbau si fut fatu sériu meda in sa cara e m’iat nau: “Adso tui as pecau, custu gei est siguru, e contras a su sacramentu chi narat de no cadhigai, e contras a is doveris cosa tua de para noedhu. A lebiai sa nexi cosa tua, nc’est ca ti ses agatau in d-una de cudhas tentas innui s’iat a depi èssiri pérdiu fintzas unu apatissu in su desertu. E apitzus de sa fèmina cumenti anniscu de tentas ant giai fuedhau meda is scriiduras. De sa fémina s’Ecresiastu narat ca sa cumbessioni cosa sua est che fogu avrigadori, e is Provérbius narant ca issa si fait meri de s’ànima pretziosa de s’òmini e is prus fortis funt stétius arruinaus de issa. E narat a sighiri s’Ecresiastu: emu scrubetu ca prus amarigosa de sa morti est sa fémina, chi est che unu latzu de cassadoris, su coru suu est che un’arretza, e is manus funt funis. Ed àturus ant nau ca issa est su vascellu de su tiàulu.
Averiguau custu, caru Adso, deu no arrennésciu a mi cumbinci ca Deus apat bòfiu fai logu in sa criatzioni una cosa bia che custa aici arrorosa chene de dhi donai una calisisiat virtudi. E no potzu ca pentzai apitzus ca Issu dhi at cuncédiu privilégius medas e cunditzionis de importu mannas, e tres funt mannas ma mannas medas. Difatis at criau s’òmini in custu mundu chi no balit a nudha, e de su ludu, e sa fémina in d-unu segundus tempus, in su paradisu e de unu materalli òminu nòbbili. E no ndhi d’at bogada de is peis o de is intrànnias de su corpus de Aramu, ma de una costa. In segundu su Sannori, chi totu podit, issu s’iat pòtziu incarrai deretu in d-unu òmini in calancuna manera miragulosa, e at scioberau de bìviri in sa brenti de una fémina, sinnu ca no fut aici arrorosa. E candu s’amostat apustis de s’arresurretzioni, s’amostat a una fémina. E in s’acabbu, in sa gròria de su celu nemus de is òminis at èssiri s’Urrei in cudha pàtria, e intamis ndi at èssiri Arreina una fémina chi no at pecau mai.
Chi intzaras su Sannori at tentu atintzionis medas po Eva etotu e po is fillas suas, est aici aormalli chi fintzas nosu s’intendeus atiraus de is aràssias e de sa nobbilidadi de su sessu? Cussu chi ti bollu nai, Adso, est ca de seguru no dhu depis fai prus, ma ca no est un’arrori aici mannu ca tui siat tentau de dhu fàiri. E de un’àtara parti ca unu para, assumancu una borta in sa vida cosa sua, apat tentu s’esperiéntzia de sa passioni carrali, in manera de èssiri una dia indulgenti a cumpréndiri is pecadoris e dhus at a donai cunsillu e cunfortu…ebbenis, caru Adso, est cosa de no agurai innantis ca sutzedat, ma nimancu de dha murrungiai apustis ca siat acuntéssia. E intzaras bai cun Deus e no ndi fuedhamus prus. Ma prusapestu, po no aturai a arremonai meda apitzus de una chistioni chi at èssiri mellus de scarésciri, chi nci as arrennesci” e mi fut pàrtiu ca sa boxi de issu a custu tretu fessit calada che po una comotzioni interna, “domandeussia prusapestu su sensu de cantu est sutzédiu custu noti. Chini fut cussa picioca e cun chini si depiat atobiai?”
“Custu pròpiu no dhu sciu, e no apu bistu s’òmini chi fut cun issa” dh’emu nau.
“banda beni, ma podeus cumpréndiri chini fessit de is medas arrastus segurus chi at lassau. Primu de totu fut un’òmini légiu e béciu, ca cun d-unu de aici una picioca no nci andat de bonolla, spétzia chi est bella che naras tui, mancai chi mi parit, caru su mrexanedhu miu, ca tui ses incarrerendia a agatai praxili dònnia cosa de papai.
“Poita légiu e béciu?”
“Poita sa picioca no andat a nche issu po amori, ma po unu imbodhicu de arrigus de boi. Siguramenti fut una picioca de sa bidha chi, forsis po sa primu borta, donat sa udha a calancunu mànagu arrepentau ma sceti po fàmini, e ndi bodhit aici calancuna cosa de ponni asuta de is dentis issa e sa famìllia de issa etotu.”
“Una bagassa!” emu arrespustu atzicau.
“Una messajedha pòbora, Adso. Mancai cun is fradixedhus de mantenni. E ca, podendi s’iat podi donai po amori e no po goràngiu. Cumenti at fatu custu meria. Difatis mi naras ca t’at agatau giòvunu e bellu, e ti at donau a gratis e po amori suu cussu chi a àterus iat èssiri donai po unu coru de boi o po un’arrogu de prumoni. E s’est inténdia aici beni po sa strina chi at fatu de issa e totu, e prexada chene nexi, ca s’ind’est fuia chentza de bolli calancuna cosa po issa.
Francu de Fabiis
Articoli di questo autore
- Mraxani rumor fest rock in Simaghis Sàbudu su de 9 Austu
- Sa tramudadura linguìstiga
- Su femininu tres | Su Coca Mascremina
- Primu Levi | Chi custu est un òmini
- Nucreari? Po nosu no? E ti pariat ca no fessit in Sardinnia sa basi nucreari?
- A fogu a intru | Arrichetedhu
- Scontro di civiltà per un ascensore a piazza Vittorio
- Boxis po Pasca Manna
- MONSIEUR IBRAHIM E I FIORI DEL CORANO
- Sa mòngia de is Piciocus de crobi
- Sa chistioni de sa Terra in Sardìnnia
- Cavour e sa pratzita
- Calendariu Sardu
- L’Eco de sa Sardìnnia
- Istòria de sa Sardìnnia
- [...]