Su mundu de tziu Bakis | Sa bisioni

di Antonio Garau

lunedì 31 marzo 2008 di exeo

Antoni Garau

SU MUNDU DE ZIU BACHIS
SA BISIONI

Bachis. Aspettidi... m’arragodu ca sa dì chi si seus coiaus eu’ cumenzau a gherrai.
Brigadieri. Insaras non funti andaus mai de accordu?... Depid’essi stèttia una vida de inferru!

Bachis. Ma it’è nendi, su brigadieri!... Sa mrezei podi domandai a tottu sa bidda chi seu’ nosu. In mesu de tant’annus chi seu’ coiaus no’ hapu tentu mai su murru a pobidda mia, e mai issa a imi. Seus stettius sempri un coru e un’anima!

Brigadieri. Ma chi m’ha nau ca hanti cumenzau a gherrai de sa dì chi si funti sposausu!

Bachis. Sissada, sa dì chi hianta cumenztau sa gherra!... cussa gherra manna! Fia’ su bintiquattru de su mes"e màiu.
Brigadieri. Ahn! hapu cumprèndiu. Sa prima gherra mondiali. Ventiquattro maggio de su... de su... millenoixentuquindixi!

Bachis. Sissada, sa dì... Candu fiaus torrendi de crèsia hiaus intèndiu genti cantendi. Nosu hiau’ crèttiu ca fianta fendi festa a nosu, a is isposu, là!... Inveci fianta cantendi poìta fiaus intraus in gherra!... Non d’hapu scipiu prusu; non sciu mancu chi sìada agabbàda!
Brigadieri. Tenidi arraxoni, forzis no esti ancora agabbàda! ... Comunque, si funti boffius sempri beni?

Bachis. Una cosa ddi nau; impari tottu a i dusu cascaus e su matessi penzaus! Pappaus in su propriu prattu, buffaus in sa propria tassa; poi iscì is penzamentus s’unu de s’attru.
Brigadieri. Prusu stima de cussu!

Bachis. A is Orazionis criaus’ s’enna, e si croccaus impari.
Brigadieri. Ci creu.

Bachis. E abarraus impari candu seu’ dromiu’ puru.
Brigadieri. Innui hiad’a bòlli andai fosteti?

Bachis. Ollu nai ca s’agattaus impari finzas candu seu’ bisionendi.
Brigadieri. Coment’hiad’ essi?... d’ognunu had’a sognai po contu suu.

Bachis. Nòssada, su brigaderi; mancu in sonnu arrennèsciu a mi ndi spizzigai de pobidda mia! Pènzidi ca primu de mi cabai in sonnu ddi nau: «Bah, si bideus prus’a tradu, Pisabella!».

Brigadieri. E straordinariu!... E ita sògnanta, cosa’ bellas?

Bachis. Fendi is proprias cosas de candu seus scìdusu!... Ma it’ò bisionai, candu nosu no eu’ biu mai mundu, no seu’ bessius mai fora’ de idda!
Brigadieri. Mai?

Bachis. De scidusu mai! Un’otta seus bessius, però fiaus bisionendi! Non si dd’eus a scarescì mai!
Brigadieri. Viaggiu bellu?

Bachis. Ascuttidi. Deu cun Pisabella a ca hiau’ dezzidiu de andai a Zeddiani po comporai una scantu stòias! Ma sigomenti non teniau dinai, dd’hapu nau: «Fadeus una cosa; andaus a bingia, boddeus unu scateddu de muscadeddu, ddu bendeus, e comporaus is istoias». E aici eu’ fattu. Moveus, ma su camminu fiada tottu in azziada, parìada chi fèssisi azzíendi in Iogh"e monti; d’ogna tantu si frimiaus, poìta fìa’ troppu triballosu!
Brigadieri. Sempri in su sonnu?

Bachis. Ellus, de scidu non ci dd’hiap’essi fatta! Finzas a candu seu’ lompius a s’intrad"e sa ’idda. Su dazieri, un omini a mustazzu’ mannus, s’ha frimau e s’ha nati: «Po custu scateddu de axina depei pagai mesu pezza de daziu»; «Ma nosu dinai non di pottaus - d’hapu arrispostu deu! - Lessa chi prima bendeu’ s’axina, e agoa pagaus».
«Chi non pagai prima non podeis passai»; a imi mi nc’esti azziau su sangui a conca; pigu su scateddu e si nci dd’hapu scuttu in facci!

Mai si dd’essi fattu! Ndi ògada una leppa manna de busciacca e fàidi po si pungi! Deu e Pisabella, bia sa mala paràda, eu’ furriau de pabas e si seu’ fuius! Su dazieri s’ha postu infattu, e nosu sempri currendi! A imi mi fadia’ su coru che proceddu in saccu! Pisabella a lingua in foras s’appoderàda a s’aba de sa giacchetta. Insaras deu dd’hapu giau una spinta e c’esti arruta a farrancas in susu!... Deu pongiu su pei in d’unu barroccu, imbruncu e scudu sa conca a una pedra! E ingunis mi ndi seu scidau!

Brigadieri. E sa mulleri?
Bachis. Si nd’esti scidada issa puru. Si seus castiaus in facci insonniscaus, e si nc’esti scappau s’arrisu! «Arrazz’e cropp"e conca, Pisabella!»;
e issa: «Arrazz"e croppu a paneri!... manera puru, arriscu de mi strupiai! ».
«Crupa tua»; «Ma deu non arrennescìu a ti ponni avattu».
«Una lastima, cussu scateddu de muscadeddu!!!».

Ddu creidi ca de cantu fiaus straccus seus abarraus tottu su mengianu croccaus!

Fonte: "La letteratura in Lingua sarda" di Salvatore Tola
Parte IX - Il secondo novecento -
Cuec editore

immagine: Felice Melis Marini
Giardino con glicini, 1917, olio su tela