Bangumat? Eja est macu!
Sunday, November 08, 2009S’atzichidu mannu est passau. Nisciuna implosioni de su sitema finatziàriu mundiali. Ma a chini bisòngiat narri gràtzias po si nd’èssiri scabùlliu custu perìgulu? De siguru is Guvernus chi anti pigau a codhu, ligei agiudus pùbrigus, sa bèrtula grai de is bangus perigulantis
Tradusidura lìbbera de un artìgulu bessiu in su giorronnali “on line” Su Soli 24ORAS, de sàbudu 07 Donniasantu, cun s’arètulu originali: “Derivati, una bomba di 230mila miliardi”.
Su paradimma innoi est che sèmpiri, in cussu chi scriu deu, sa lìngua, ma innoi allabai beni meda is nùmurus.
S’atzichidu mannu est passau. Nisciuna implosioni de su sitema finatziàriu mundiali. Ma a chini bisòngiat narri gràtzias po si nd’èssiri scabùlliu custu perìgulu? De siguru is Guvernus chi anti pigau a codhu, ligei agiudus pùbrigus, sa bèrtula grai de is bangus perigulantis; is autoridadis muneràrias chi anti tupau de licuididadi su sistema. E cudhus mercaus, de is Bussas a is bond, chi si funti postus a curri prus in artu. De is bangus, spètzia cudhas de Wall Street, meda pagu est lòmpiu.
Assumancu in maneras de si portai. Giai de is primus mesis de su 2009, su fìtziu bèciu de fàiri de sa spegulatzioni un arti est torrau a pillu prus forti de eriseru. Dhu nant is bilàncius de is “big bank”, is bangus prus mannus, ameriganus chi anti torrau a cumitzau a nurrai arriscus che nudha fessit sutzèdiu. Unu nùmuru in mesu a totus est cudhu de s’atividadi de is derivaus chi, cumenti at nau Giùlliu Tremonti in is diris passadas, funti sighendi a cresci. Cumenti chi mai nudha fessit sutzèdiu.
No fut stètia pròpiu sa finàntzia strudurada e su suu matucamentu a èssiri fatu su perìgulu de su crack sistèmigu? Est craru ca in Wall Street no ponint a menti. Cumenti spricai intzaras ca po is primus 25 bangus Usa su balli in derivaus s’est amanniau in sa primu perra de su 2009 de àterus 1.500 milliardus, lompendi in totu a su stratusfèrigu nùmuru de 203milla milliardus de dòllarus.
Unu tanti de dinai chi no fait casi a dhu narri: 30milla milliardus in prus de sa stasoni ainnantis de sa crisi Lehman Brothers, duas bortas su tanti de su 2006 e dexi bortas su balli de custus stromentus finantziàrius de sceti unas dexinas de annus a oi. Ma no est su tanti ca ballit in sei a si pònniri in pistighinzus. Est s’arrelata cun is àteras atividadis de is bangus a si fàiri tremi is burtzus. Cudhu muntoni de stromentus spegulativus est sètziu apitzus de totu s’ativu de apenas 7.600 milliardus cun d-una arrelata de 26 dòllarus in derivaus po cadeunu dòllaru de atividadi, 1 a 26. E custu est su nùmeru de mèdia. Apustis nci funt is arreinas pitichedhas de s’arriscu estremu: labai Goldmas Sachs chi tenit un arrelata de 300 a 1 bortas o Jp Morgan chi po a cadeunu dòllaru ativu tenit in brenti 48 dòllarus de derivaus.
Ma no est sceti su de sighiri a imperai cudhas chi Warren Buffet at tzerriau “armi di distruzione di massa” a ghetai inchietus lugoris malus. Est sa manera de cumenti is cedhonis de is bangus mannus funti torraus a acabidai goràngius chi s’iat a dèpiri atinari. Cumenti chi mai nudha fessit sutzèdiu is bangus Goldman Sachs e Jp Morgan funti torraus a sprecullitai apitzus de is oriellus, baludas, càmbius cun is mercaus in crèscida, cun meda capitali pigau a fidu. De su cumpartu de su “trading” apitzus de s’arrenda fissa sceti sa Goldman Sachs iat a dèpiri coberai prus de 20 milliardus de goràngiu intamis de is 3,7 milliardus de su 2008. Eita s’iat a depit narri de Jp Morgan? Su cumpartu bangu de imbistiri est torrau a fàiri de motori a totu is sotziedadis cun 6,6 milliardus de goràngiu operativu chi creint de s’abetairi po su 2009, in prus a sa mitadi de totu su goràngius operativus.
Ma su torrai a si ghetai in sa finàntzia spriculliàtiva tenit s’imbressi de sa medàllia: sigundu is nùmurus bodhius de sa Federal Riserve megat a nc’èssiri unu “swap” potenti meda intramesu de su trabballu de lassai su dinai e cudhu de dh’imbistiri. E intzaras in s’ìnteris su lassai dinai a fidu e goràngius smenguant, amanniat s’imbistiri in siendas finantziàrias. Est cosa bona, fintzas chi sighit, po is goràngius de is bangus de Wall Street, prus pagu beni po Mean Street, s’ecunumia arriali disamparada de is bangus.
www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Finanza
Submitting your vote...
